Trong bóng đá hiện đại, trọng tài không chỉ đơn thuần là người thổi còi bắt lỗi mà còn đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính công bằng, minh bạch và trật tự của trận đấu. Đặc biệt, với sự xuất hiện của công nghệ VAR, hệ thống trọng tài ngày càng trở nên phức tạp và chính xác hơn.
Nhiều khán giả vẫn thắc mắc: Trọng tài bóng đá có mấy loại? Trọng tài chính, trọng tài biên và VAR khác nhau ở điểm nào? Ai là người đưa ra quyết định cuối cùng? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn bộ hệ thống trọng tài bóng đá theo Luật FIFA mới nhất.
Trọng tài bóng đá là gì theo luật FIFA?
Theo Luật bóng đá FIFA 2024/2025 (Laws of the Game), trọng tài là người được Liên đoàn bóng đá trao quyền điều khiển trận đấu, đảm bảo các điều luật được áp dụng chính xác, công bằng và nhất quán.
Khái niệm “trọng tài” trong bóng đá hiện nay không chỉ giới hạn ở người cầm còi trên sân mà là một tổ trọng tài gồm nhiều vị trí khác nhau, phối hợp chặt chẽ để xử lý mọi tình huống phát sinh.
Theo Net88, hiểu một cách đơn giản, nếu trận đấu là một “vở kịch thể thao”, thì:
- Trọng tài chính là người điều hành toàn bộ diễn biến.
- Trọng tài biên là người hỗ trợ quan sát chi tiết dọc hai đường biên.
- VAR là hệ thống giám sát công nghệ phía sau, giúp hạn chế sai sót nghiêm trọng.
Các loại trọng tài trong một trận đấu bóng đá
Trọng tài chính (Referee)
Trọng tài chính là người có quyền lực cao nhất trên sân. Mọi quyết định cuối cùng liên quan đến trận đấu đều thuộc về vị trí này.
Nhiệm vụ chính của trọng tài chính bao gồm:
- Bắt đầu, tạm dừng và kết thúc trận đấu.
- Điều khiển nhịp độ trận đấu, áp dụng lợi thế khi cần thiết.
- Công nhận hoặc từ chối bàn thắng.
- Xử lý các lỗi vi phạm, rút thẻ vàng, thẻ đỏ.
- Quyết định phạt đền, đá phạt trực tiếp hoặc gián tiếp.
- Tính thời gian bù giờ cho mỗi hiệp đấu.
Dù có thể tham khảo ý kiến từ các trợ lý, nhưng theo luật FIFA, trọng tài chính là người chịu trách nhiệm cuối cùng cho mọi quyết định.
Trọng tài biên (Assistant Referee)
Mỗi trận đấu chính thức thường có 2 trọng tài biên, đứng dọc hai đường biên ngang sân. Vai trò của trọng tài biên không chỉ là phất cờ báo bóng ra ngoài như nhiều người lầm tưởng. Trên thực tế, họ có nhiệm vụ:
- Xác định bóng đã ra ngoài sân hay chưa.
- Báo hiệu các tình huống việt vị.
- Hỗ trợ quan sát lỗi xảy ra gần khu vực mình phụ trách.
- Phát hiện hành vi phi thể thao, đánh nguội ngoài tầm nhìn trọng tài chính.
Nhờ góc quan sát tốt, trọng tài biên giúp giảm tải áp lực cho trọng tài chính, đặc biệt trong các tình huống tốc độ cao.
Trọng tài VAR (Video Assistant Referee)
Theo tham khảo từ những người tham gia đăng ký Net88, VAR là bước tiến lớn của bóng đá hiện đại, được FIFA áp dụng rộng rãi nhằm hạn chế sai sót nghiêm trọng có thể làm thay đổi kết quả trận đấu.
Theo Luật 5 – Laws of the Game 2024/25, VAR chỉ được phép can thiệp trong 4 trường hợp cụ thể:
- Bàn thắng (việt vị, phạm lỗi trước khi ghi bàn, bóng ra ngoài).
- Quyết định phạt đền hoặc không phạt đền.
- Thẻ đỏ trực tiếp.
- Nhầm lẫn danh tính cầu thủ bị phạt.
Điều quan trọng cần nhớ: VAR không tự đưa ra quyết định. Hệ thống này chỉ cung cấp hình ảnh và khuyến nghị. Trọng tài chính mới là người xem lại tình huống và đưa ra phán quyết cuối cùng.
Những ví dụ nổi bật về vai trò của trọng tài và VAR
World Cup 2022 là minh chứng rõ nét cho tầm ảnh hưởng của trọng tài và VAR. Trong trận chung kết giữa Argentina và Pháp, bàn thắng của Lionel Messi sau cú sút bật ra đã được VAR kiểm tra kỹ lưỡng trước khi công nhận. Quyết định chính xác này góp phần giữ tính công bằng cho trận đấu lịch sử.
Một ví dụ khác là trận Bồ Đào Nha gặp Uruguay tại vòng bảng World Cup 2022. VAR xác nhận bóng không chạm đầu Cristiano Ronaldo mà là bàn thắng của Bruno Fernandes, giúp phân định rõ ràng quyền ghi bàn.
Ở cấp độ câu lạc bộ, chung kết Champions League 2019 cũng chứng kiến VAR hỗ trợ trọng tài chính đưa ra quyết định penalty sớm, làm thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu.
Trọng tài bóng đá có mấy loại? Trọng tài là người giữ gìn công lý trên sân cỏ, đảm bảo trận đấu diễn ra đúng luật và minh bạch. Dù công nghệ VAR ngày càng phát triển, trọng tài chính vẫn là trung tâm của mọi quyết định.
Hiểu rõ vai trò của từng loại trọng tài không chỉ giúp người hâm mộ theo dõi trận đấu trọn vẹn hơn mà còn nhìn nhận các tình huống gây tranh cãi một cách khách quan và công bằng.
